Het korte antwoord
Een datalek meldt u binnen 72 uur na ontdekking bij de Autoriteit Persoonsgegevens, tenzij het lek waarschijnlijk geen risico oplevert voor de betrokkenen (artikel 33 AVG). Bij een hoog risico informeert u daarnaast de betrokkenen zelf, zonder onnodige vertraging (artikel 34 AVG).
Ieder datalek, ook een lek dat u niet hoeft te melden, legt u vast in een intern register (artikel 33 lid 5 AVG). Die registratie controleert de AP bij onderzoek.
Wat is een datalek?
Een datalek is een inbreuk op de beveiliging die leidt tot vernietiging, verlies, wijziging of ongeoorloofde verstrekking van of toegang tot persoonsgegevens (artikel 4 lid 12 AVG). Het gaat dus niet alleen om hacks. Een e-mail aan de verkeerde ontvanger, een verloren laptop zonder versleuteling, ransomware en een medewerker die zonder reden dossiers inziet, zijn ook datalekken.
Wanneer moet u melden bij de AP?
De meldplicht geldt tenzij het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van personen. Beoordeel het risico aan de hand van de soort gegevens, de hoeveelheid, de mogelijkheid tot identificatie en de gevolgen. Bijzondere persoonsgegevens, financiële gegevens, BSN’s en wachtwoorden leiden vrijwel altijd tot een meldplicht.
De termijn van 72 uur loopt vanaf het moment dat u bekend bent met het lek, ook in het weekend. Heeft u nog niet alle informatie, meld dan op tijd en vul de melding later aan (artikel 33 lid 4 AVG). Een te late melding moet u motiveren.
Bent u verwerker, dan meldt u het lek zonder onredelijke vertraging aan uw opdrachtgever (artikel 33 lid 2 AVG). Die doet de melding bij de AP.
Wat doet u in de eerste uren?
- Stop het lek: sluit accounts af, wijzig wachtwoorden, roep verzonden e-mails terug en isoleer systemen.
- Leg vast wat er is gebeurd: tijdstip van ontdekking, oorzaak, betrokken gegevens en aantallen.
- Schakel uw IT-leverancier en zo nodig een forensisch specialist in. Bewaar logbestanden.
- Beoordeel het risico en neem een gemotiveerd besluit over melding bij de AP en de betrokkenen.
- Meld zo nodig binnen 72 uur via het meldformulier van de AP.
- Controleer uw cyberverzekering: veel polissen eisen een melding binnen een korte termijn.
- Doe bij een strafbaar feit, zoals een hack of afpersing, aangifte bij de politie.
Datalek én cyberincident: twee meldplichten
Valt uw organisatie onder de Cyberbeveiligingswet (de Nederlandse invulling van de NIS2-richtlijn, in werking sinds 15 augustus 2026), dan geldt naast de AVG-melding een aparte meldplicht voor significante incidenten aan het CSIRT. Die kent kortere termijnen, beginnend met een vroege waarschuwing binnen 24 uur. De twee meldplichten lopen naast elkaar; de ene melding vervangt de andere niet.
Welke gevolgen kan een datalek hebben?
De AP kan een boete opleggen als u te laat of niet meldt, of als het lek het gevolg is van onvoldoende beveiliging (artikel 32 AVG). Betrokkenen kunnen schadevergoeding vorderen op grond van artikel 82 AVG. Het Hof van Justitie oordeelde op 14 december 2023 (C-340/21) dat ook de gegronde vrees voor misbruik van gelekte gegevens immateriële schade kan opleveren. Na grote datalekken volgen in Nederland steeds vaker collectieve acties.
Wat kunnen wij voor u doen bij een datalek?
- Direct meedenken over de risicobeoordeling en de vraag of u moet melden.
- De melding bij de AP en de berichten aan betrokkenen opstellen.
- Uw positie bepalen tegenover de verwerker of leverancier die het lek veroorzaakte.
- U bijstaan bij vragen of een onderzoek van de AP en bij claims van betrokkenen.
Veelgestelde vragen
Is een e-mail naar de verkeerde ontvanger een datalek?
Ja. Of u moet melden, hangt af van de inhoud en het risico. Een e-mail met een medisch dossier of BSN meldt u in de regel wel, een zakelijk bericht met alleen een naam meestal niet. Registreren doet u altijd.
Wat als ik de 72-uurstermijn niet haal?
Meld alsnog zo snel mogelijk en geef de reden van de vertraging op (artikel 33 lid 1 AVG). Een te late melding is een zelfstandige overtreding.
Moet ik een datalek bij mijn leverancier zelf melden?
Ja, als u de verwerkingsverantwoordelijke bent. De leverancier moet u informeren; u beoordeelt en meldt.
Een vraag over uw eigen situatie?
Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.
Mail ons
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.